Młodociany pracownik a temperatura w pracy. Jakie limity i zasady obowiązują?
W dyskusji o temperaturze w pracy najczęściej pojawiają się wartości 25°C, 28°C, 32°C i 35°C. Nie są to jednak jedyne liczby, które pracodawca powinien brać pod uwagę.
W przypadku pracowników młodocianych obowiązują dodatkowe ograniczenia. Znaczenie ma nie tylko temperatura powietrza, lecz także wilgotność względna, wskaźnik WBGT, czas pracy oraz charakter wykonywanych czynności.
To oznacza, że w jednym zakładzie pracy mogą równocześnie obowiązywać różne wartości graniczne dla różnych grup pracowników.
Kim jest pracownik młodociany?
Zgodnie z Kodeksem pracy młodocianym jest osoba, która ukończyła 15 lat, ale nie przekroczyła 18. roku życia.
W przypadku tej grupy pracowników ustawodawca przewidział szczególną ochronę zdrowia. Rozporządzenie w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym wskazuje zarówno prace, których młodociani co do zasady wykonywać nie mogą, jak i niektóre prace, przy których wyjątkowo można zatrudniać osoby powyżej 16 lat w celu przygotowania zawodowego.
Temperatura powyżej 30°C i wilgotność powyżej 65%
Wśród prac wzbronionych młodocianym znajdują się prace w narażeniu na szkodliwe działanie czynników fizycznych wykonywane w pomieszczeniach, w których:
temperatura powietrza przekracza 30°C i jednocześnie wilgotność względna powietrza przekracza 65%.
Przepis obejmuje również pracę w warunkach bezpośredniego oddziaływania otwartego źródła promieniowania.
To bardzo istotne z praktycznego punktu widzenia.
Sama informacja:
„Na hali jest 29°C, więc przecież nie przekroczyliśmy 35°C”
nie wystarcza do oceny warunków pracy młodocianego.
W przypadku tej grupy pracowników należy sprawdzić również inne parametry środowiska pracy.
Temperatura poniżej 10°C lub wilgotność powyżej 65%
Rozporządzenie wskazuje także, że pracą wzbronioną młodocianym jest praca:
w temperaturze powietrza niższej niż 10°C albo przy wilgotności względnej wyższej niż 65%.
Tutaj konstrukcja przepisu jest inna niż przy temperaturze powyżej 30°C.
Przy temperaturze powyżej 30°C muszą jednocześnie wystąpić dwa warunki: podwyższona temperatura i wilgotność powyżej 65%.
Natomiast w drugim przypadku wystarczy wystąpienie jednej z przesłanek:
- temperatura poniżej 10°C,
- albo wilgotność względna powyżej 65%.
To ważne rozróżnienie przy ocenie stanowiska pracy.
A co z młodocianymi powyżej 16 lat?
Przepisy przewidują wyjątki.
Młodociani powyżej 16. roku życia mogą być zatrudniani przy niektórych pracach wzbronionych, jeżeli jest to niezbędne do odbycia przygotowania zawodowego.
Nie oznacza to jednak pełnej swobody zatrudnienia.
Takie zatrudnienie nie może mieć charakteru pracy stałej. Powinno ograniczać się do zaznajamiania młodocianego z czynnościami niezbędnymi do odbycia przygotowania zawodowego.
Pracodawca musi dodatkowo zapewnić szczególną ochronę zdrowia młodocianego, stały nadzór oraz przeprowadzić odpowiednią ocenę ryzyka przed rozpoczęciem pracy. Ocena powinna uwzględniać m.in. organizację stanowiska, występujące czynniki fizyczne, okres narażenia, środki ochrony oraz zakres szkolenia.
26°C WBGT – szczególna zasada dla mikroklimatu gorącego
W przypadku młodocianych powyżej 16 lat przepisy wprost odwołują się również do wskaźnika WBGT.
Praca w mikroklimacie gorącym może być wykonywana do wartości:
26°C WBGT
i maksymalnie przez:
3 godziny na dobę.
Dodatkowo muszą zostać spełnione określone warunki:
- zachowanie norm wydatku energetycznego netto dla młodocianych,
- zapewnienie odpowiedniej ilości napojów,
- zapewnienie 10-minutowej przerwy po każdych 50 minutach pracy.
To kolejny przykład pokazujący, że ocena warunków cieplnych nie zawsze może opierać się wyłącznie na zwykłym pomiarze temperatury powietrza.
Co oznacza WBGT?
WBGT jest wskaźnikiem służącym do oceny obciążenia cieplnego. Uwzględnia nie tylko temperaturę powietrza, lecz również inne czynniki wpływające na obciążenie cieplne człowieka, w tym wilgotność i promieniowanie cieplne.
Dlatego 26°C WBGT nie oznacza po prostu 26°C temperatury powietrza.
Praca młodocianego w mikroklimacie zimnym
Przepisy dopuszczają również wykonywanie przez młodocianych powyżej 16 lat prac w mikroklimacie zimnym, ale z wyłączeniem pracy w chłodniach i zamrażalniach.
Warunki muszą być spełnione łącznie.
Pracodawca powinien:
- zapewnić odzież, rękawice i obuwie o odpowiedniej ciepłochronności,
- zapewnić na stanowisku pracy gorące napoje,
- przestrzegać norm wydatku energetycznego netto dla młodocianych,
- ograniczyć czas pracy w pomieszczeniu o temperaturze niższej niż 10°C do 3 godzin na dobę.
Temperatura to nie jedyny parametr, który trzeba sprawdzić
W przypadku pracownika młodocianego prawidłowa ocena nie powinna kończyć się na pytaniu:
„Ile stopni pokazuje termometr?”
Pracodawca powinien ustalić również:
| Element oceny | Dlaczego ma znaczenie? |
|---|---|
| Wiek pracownika | Szczególne wyjątki dotyczą osób powyżej 16 lat |
| Temperatura powietrza | Przepisy wskazują m.in. 30°C i 10°C |
| Wilgotność względna | W przepisach występuje wartość 65% |
| WBGT | Przy mikroklimacie gorącym pojawia się próg 26°C WBGT |
| Czas pracy | Przy niektórych pracach obowiązuje limit 3 godzin na dobę |
| Wydatek energetyczny | Muszą być zachowane normy dotyczące młodocianych |
| Rodzaj pracy | Inne zasady dotyczą mikroklimatu gorącego i zimnego |
| Cel zatrudnienia | Wyjątki dotyczą przygotowania zawodowego |
To właśnie dlatego jedna procedura dotycząca temperatury dla wszystkich pracowników może być niewystarczająca.
Obowiązek sporządzenia wykazu prac wzbronionych
Pracodawca zatrudniający młodocianych ma jeszcze jeden istotny obowiązek.
Powinien sporządzić obowiązujące w jego zakładzie wykazy:
- prac wzbronionych młodocianym,
- prac wzbronionych młodocianym, przy których zezwala się na zatrudnienie młodocianych w celu odbycia przygotowania zawodowego.
Wykaz prac wzbronionych i stanowisk, na których takie prace są wykonywane, powinien być zamieszczony w widocznym miejscu w każdej komórce organizacyjnej, w której zatrudniani są młodociani.
W ustalaniu tych wykazów uczestniczy lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną nad młodocianymi.
Co pracodawca powinien sprawdzić przed okresem wysokich temperatur?
W praktyce warto odpowiedzieć sobie przynajmniej na kilka pytań:
- Czy w zakładzie zatrudniani są pracownicy młodociani?
- Na jakich stanowiskach wykonują pracę?
- Czy na tych stanowiskach może wystąpić wysoka temperatura lub wysoka wilgotność?
- Czy pracodawca potrafi zmierzyć nie tylko temperaturę, ale również wilgotność?
- Czy występują warunki wymagające oceny WBGT?
- Czy określono sposób reagowania po osiągnięciu wartości granicznych?
- Czy wykaz prac wzbronionych odpowiada rzeczywistym stanowiskom pracy?
- Czy ocena ryzyka została dostosowana do szczególnej sytuacji młodocianych?
To szczególnie istotne przed wejściem w życie nowych regulacji dotyczących maksymalnej temperatury w pracy. Nowe limity nie zastąpią bowiem przepisów szczególnych odnoszących się do konkretnych grup pracowników.
Czy Twoja firma jest przygotowana do pracy podczas wysokich temperatur?
Same progi temperatury to za mało. Trzeba uwzględnić stanowiska pracy, rodzaj wykonywanych czynności, grupy szczególnie chronione oraz sposób reagowania po przekroczeniu określonych wartości.
Sekura Medio pomoże przygotować firmę do nowych wymagań dotyczących temperatury w pracy.
Sprawdź zakres wsparciaJedna temperatura nie oznacza jednych zasad dla wszystkich
Przykład młodocianych dobrze pokazuje, dlaczego przygotowanie firmy do wysokich temperatur nie powinno ograniczać się do zakupu termometrów.
W jednym zakładzie mogą jednocześnie występować:
35°C – jako ogólna maksymalna temperatura w pomieszczeniu pracy,
30°C + wilgotność powyżej 65% – jako kryterium dotyczące prac młodocianych,
26°C WBGT – jako warunek szczególnego dopuszczenia młodocianego powyżej 16 lat do pracy w mikroklimacie gorącym,
10°C – jako wartość istotna przy mikroklimacie zimnym.
Dlatego przygotowanie firmy powinno obejmować nie tylko monitoring temperatury, lecz także identyfikację grup szczególnie chronionych i sprawdzenie przepisów odnoszących się do poszczególnych stanowisk.
FAQ – młodociany pracownik a temperatura w pracy
Czy młodociany może pracować w temperaturze powyżej 30°C?
Przepisy zabraniają młodocianym pracy w pomieszczeniach, w których temperatura powietrza przekracza 30°C i jednocześnie wilgotność względna przekracza 65%.
Czy przy młodocianych trzeba mierzyć wilgotność?
Tak, ponieważ wilgotność względna jest jednym z parametrów wprost wskazanych w przepisach dotyczących prac wzbronionych młodocianym.
Jaki jest limit WBGT dla młodocianych?
W przypadku niektórych prac wykonywanych przez młodocianych powyżej 16 lat w ramach przygotowania zawodowego praca w mikroklimacie gorącym jest dopuszczalna do wartości 26°C WBGT, maksymalnie przez 3 godziny na dobę i przy spełnieniu dodatkowych warunków.
Czy 26°C WBGT oznacza temperaturę powietrza 26°C?
Nie. WBGT jest wskaźnikiem obciążenia cieplnego, a nie zwykłym pomiarem temperatury powietrza.
Czy młodociany może pracować poniżej 10°C?
Co do zasady praca w temperaturze poniżej 10°C znajduje się w wykazie prac wzbronionych. W określonych przypadkach młodociany powyżej 16 lat może wykonywać pracę w mikroklimacie zimnym w ramach przygotowania zawodowego, jeśli zostaną spełnione warunki określone w rozporządzeniu.
Potrzebujesz przygotować firmę do nowych wymagań dotyczących temperatury?
Sama znajomość progów temperatury to dopiero początek.
Sekura Medio wspiera pracodawców w przygotowaniu organizacji do pracy podczas wysokich temperatur – od analizy stanowisk i grup pracowników, przez ocenę obowiązków, aż po przygotowanie zasad działania na dni, w których temperatura zaczyna wpływać na bezpieczeństwo pracy.
Sprawdź usługęPrzeczytaj również artykuły z serii o temperaturze w pracy
Zobacz pozostałe artykuły Sekura Medio dotyczące nowych wymagań, oceny stanowisk pracy oraz zasad postępowania podczas wysokich temperatur.