Instalacje gazu ziemnego a przepisy BHP dla urządzeń energetycznych
W artykule przyglądamy się temu, czy urządzenia i instalacje gazu ziemnego podlegają przepisom BHP dotyczącym urządzeń energetycznych. Na pierwszy rzut oka odpowiedź może wydawać się prosta, jednak po zestawieniu przepisów okazuje się, że wiele zależy od zakresu danego obowiązku i rodzaju wykonywanych prac. Szczególną uwagę zwracamy na instrukcję eksploatacji urządzeń energetycznych oraz instrukcję organizacji bezpiecznej pracy. Czy zawsze są potrzebne? Kiedy wystarczą inne instrukcje? I jak poprawnie ustalić zakres dokumentacji dla urządzeń oraz instalacji gazowych?
Czy urządzenia i instalacje gazu ziemnego są objęte przepisami BHP dotyczącymi urządzeń energetycznych?
Odpowiedź na to pytanie brzmi: tak i nie. Wszystko zależy od tego, jakiego zagadnienia dotyczy analiza BHP.
Rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych częściowo wyłącza ze swojego zakresu urządzenia i instalacje gazowe. Wyłączenie to obowiązuje jednak tylko w sprawach uregulowanych w rozporządzeniu dotyczącym bezpieczeństwa i higieny pracy przy budowie i eksploatacji sieci gazowych oraz uruchamianiu instalacji gazu ziemnego (zw. dalej rozporządzenie gazowe).
Oznacza to, że jeżeli określone wymaganie nie zostało uwzględnione w rozporządzeniu gazowym, ale znajduje się w rozporządzeniu dotyczącym urządzeń energetycznych, powinno zostać zastosowane.
Dobrym przykładem różnic między tymi rozporządzeniami są wymagania dotyczące instrukcji.
Rozporządzenie dotyczące urządzeń energetycznych wymaga opracowania dwóch kompleksowych dokumentów:
Rozporządzenie gazowe nie przewiduje jednej, kompleksowej instrukcji organizacji bezpiecznej pracy. Wymagania dotyczące instrukcji są w nim rozłożone pomiędzy:
- instrukcje obsługi urządzeń;
- instrukcje ruchu i eksploatacji sieci opracowywane przez operatora sieci gazowej;
- instrukcje stanowiskowe;
- instrukcje wykonywania konkretnych nietypowych prac gazoniebezpiecznych;
- plan postępowania na wypadek awarii.
Skupmy się zatem na porównaniu instrukcji eksploatacji i instrukcji organizacji bezpiecznej pracy z instrukcją ruchu i eksploatacji sieci.
Czym są sieci wymienione w nazwie instrukcji?
Zgodnie z Prawem energetycznym sieci to połączone i współpracujące ze sobą instalacje, które służą do przesyłania lub dystrybucji paliw albo energii i należą do przedsiębiorstwa energetycznego.
Instalacje to natomiast urządzenia wraz z układami połączeń pomiędzy nimi.
Czego dotyczy instrukcja ruchu i eksploatacji sieci?
Rozporządzenie gazowe nie określa dokładnej zawartości instrukcji ruchu i eksploatacji sieci.
Jeden z jego przepisów zawiera jednak informację, która pomaga ustalić, czego taka instrukcja powinna dotyczyć. Chodzi o prace eksploatacyjne, ale nie o wszystkie ich rodzaje.
Instrukcja ruchu i eksploatacji sieci nie obejmuje prac nietypowych. Dla takich prac opracowuje się osobną instrukcję wykonania pracy, którą dołącza się do „pisemnego polecenia”.
Warto zwrócić uwagę na różnicę w nazewnictwie. Rozporządzenie gazowe używa określenia „pisemne polecenie”, natomiast rozporządzenie dotyczące urządzeń energetycznych posługuje się określeniem „polecenie pisemne”. Jest to kolejna różnica pomiędzy tymi aktami prawnymi, którą należy zapamiętać.
Dwa dokumenty o podobnej nazwie
W obiegu prawnym funkcjonują dwa rodzaje dokumentów o zbliżonej nazwie, ale innym przeznaczeniu i innej zawartości.
Rozporządzenie dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy przy budowie i eksploatacji sieci gazowych oraz uruchamianiu instalacji gazu ziemnego zostało wydane na podstawie Kodeksu pracy.
Drugim aktem prawnym jest Prawo energetyczne. W art. 9g wskazano dokumenty o podobnych nazwach:
- instrukcję ruchu i eksploatacji sieci przesyłowej;
- instrukcję ruchu i eksploatacji sieci dystrybucyjnej.
Prawo energetyczne określa również, że instrukcje opracowywane dla sieci gazowych ustalają szczegółowe warunki korzystania z tych sieci przez użytkowników systemu. Określają także warunki i sposób prowadzenia ruchu, eksploatacji oraz planowania rozwoju sieci.
Po zapoznaniu się z wymaganą zawartością tych dokumentów można zauważyć, że ich głównym celem nie jest zapewnienie bezpiecznego wykonywania pracy przez wyznaczonych pracowników.
Jakie instrukcje powinien opracować operator sieci gazowej?
Wracając do pytania zawartego w tytule artykułu, należy wskazać, że operator sieci gazowej ma obowiązek opracować instrukcję ruchu i eksploatacji sieci.
Instrukcja ta powinna obejmować zagadnienia właściwe dla instrukcji organizacji bezpiecznej pracy oraz wymagania wynikające z obu rozporządzeń.
Pierwszeństwo mają jednak przepisy rozporządzenia dotyczącego bezpieczeństwa i higieny pracy przy budowie i eksploatacji sieci gazowych oraz uruchamianiu instalacji gazu ziemnego. Przepisy rozporządzenia dotyczącego urządzeń energetycznych stanowią ich uzupełnienie.
Co z instrukcją eksploatacji urządzenia energetycznego?
W tym przypadku należy dokładnie przeanalizować urządzenia i instalacje.
Analiza powinna wskazać:
- które urządzenia mogą posiadać jedynie instrukcje obsługi lub instrukcje stanowiskowe;
- które urządzenia muszą posiadać instrukcję eksploatacji urządzenia energetycznego;
- jakie informacje o urządzeniach należy wprowadzić do instrukcji ruchu i eksploatacji sieci;
- dla których urządzeń należy opracować odrębne instrukcje eksploatacji urządzeń energetycznych.
Należy pamiętać, że wyłączenie zawarte w rozporządzeniu dotyczącym BHP przy urządzeniach energetycznych zwalnia z obowiązków wynikających z tego rozporządzenia tylko w takim zakresie, w jakim dane zagadnienie zostało uregulowane w przepisach dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy przy budowie i eksploatacji sieci gazowych oraz uruchamianiu instalacji gazu ziemnego.
Podstawa prawna
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 grudnia 2009 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy budowie i eksploatacji sieci gazowych oraz uruchamianiu instalacji gazowych gazu ziemnego;
- Rozporządzenie Ministra Energii z dnia 28 sierpnia 2019 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych.
Dla tych co chcą sprawdzić swoje instrukcje
Jeżeli nie masz pewności, czy dla Twoich urządzeń i instalacji gazowych konieczna jest instrukcja eksploatacji, instrukcja organizacji bezpiecznej pracy lub inna dokumentacja, warto przeprowadzić analizę obowiązujących przepisów i rzeczywistego sposobu wykonywania prac.
W Sekura Medio pomagamy uporządkować wymagania, określić brakujące dokumenty oraz przygotować instrukcje dopasowane do konkretnych urządzeń, instalacji i organizacji pracy. Dzięki temu dokumentacja nie jest jedynie formalnością, ale realnym wsparciem dla bezpiecznej eksploatacji.
Skontaktuj się z nami, aby sprawdzić, czy Twoja dokumentacja spełnia wszystkie wymagania.
O autorze:
