Wózki widłowe – wykaz prac niebezpiecznych

Strefa Ex to nie wszystko

W poprzednim artykule analizowaliśmy, co decyduje o wyznaczeniu strefy zagrożenia wybuchem w miejscach ładowania akumulatorów trakcyjnych. Pokazaliśmy, że sama obecność ładowarki nie oznacza automatycznie strefy Ex. O wszystkim decydują rzeczywiste warunki pracy – liczba baterii, wentylacja, kubatura pomieszczenia, parametry ładowania.

Ale jest jeszcze jeden obowiązek, o którym mówi się znacznie rzadziej.

Jeżeli w Twoim zakładzie pracują wózki widłowe, przepisy wymagają czegoś więcej niż tylko instrukcji stanowiskowej i oceny ryzyka. Musisz sporządzić wykaz prac szczególnego zagrożenia wykonywanych przy użyciu wózków, a w określonych sytuacjach wydać operatorowi pisemne polecenie wykonania pracy.

To nie jest kwestia dobrej praktyki. To obowiązek wynikający z przepisów.

Kogo dotyczą te obowiązki?

Przepisy posługują się pojęciem „organizatora pracy”.

I tu ważna rzecz: organizatorem pracy nie jest wyłącznie klasyczny pracodawca zatrudniający na etat.

Organizatorem pracy jest:

• pracodawca,
• ale także przedsiębiorca, który nie zatrudnia pracowników na umowę o pracę,
• a nawet osoba prowadząca działalność gospodarczą, która powierza obsługę wózka operatorowi.

Czyli obowiązek ten dotyczy nie tylko dużych zakładów przemysłowych. Może dotyczyć również mniejszych firm, w których operator pracuje np. na podstawie umowy cywilnoprawnej.

Jeżeli powierzysz komuś obsługę wózka stajesz się organizatorem pracy w rozumieniu rozporządzenia.

Kiedy praca wózkiem staje się pracą szczególnie niebezpieczną?

Nie każda operacja transportowa wymaga dodatkowych formalności. Wózek w szerokiej hali, przy standardowym ładunku, w dobrze zorganizowanej przestrzeni to codzienna rutyna.

Jednak są sytuacje, w których poziom ryzyka znacząco rośnie.

Dzieje się tak między innymi wtedy, gdy wózek pracuje w pomieszczeniach, gdzie składowane są materiały łatwopalne lub wybuchowe. Albo w miejscach, w których może dojść do wydzielania się niebezpiecznych gazów czy oparów. Transport substancji niebezpiecznych, operowanie w przestrzeni zagrożonej wybuchem czy praca w bezpośrednim sąsiedztwie takich stref sprawiają, że nie mówimy już o „zwykłej pracy magazynowej”.

W takich warunkach praca wózkiem może zostać zakwalifikowana jako praca szczególnie niebezpieczna.

Wykaz prac szczególnego zagrożenia – obowiązek organizatora pracy

Jeżeli dana operacja spełnia przesłanki szczególnego zagrożenia, organizator pracy musi sporządzić wykaz prac przy wózkach, które w danym zakładzie są szczególnie niebezpieczne.

To nie jest lista uniwersalna. Ona powinna wynikać z realnych warunków konkretnego obiektu, rodzaju transportowanych ładunków oraz charakterystyki przestrzeni pracy.

Jeżeli dana operacja znajdzie się w takim wykazie, jej wykonanie wymaga pisemnego polecenia. Oznacza to, że operator nie rozpoczyna pracy wyłącznie na podstawie ustnego polecenia przełożonego. Musi istnieć formalny dokument określający:

• co ma zostać wykonane,
• gdzie,
• przez kogo,
• w jakich warunkach,
• jakie środki bezpieczeństwa należy zastosować,
• kiedy praca się zaczyna i kończy.

Nie chodzi tu o tworzenie dokumentów „dla kontroli”. Chodzi o to, aby zagrożenie zostało świadomie rozpoznane, a organizacja pracy – zaplanowana i kontrolowana.

Gdzie powinien znaleźć się wykaz?

Przepisy wprowadzają pojęcie instrukcji bezpieczeństwa prac transportowych. To dokument, który opisuje organizację transportu w zakładzie – warunki pracy, zadania osób zaangażowanych w transport, charakterystykę ładunków oraz zasady koordynacji działań.

To właśnie w tej instrukcji powinien znaleźć się wyraźnie wyodrębniony rozdział:

„Wykaz prac przy wózkach wymagających polecenia pisemnego”

Nie wystarczy, że zagrożenie zostało wspomniane w ocenie ryzyka.
Nie wystarczy instrukcja stanowiskowa operatora.

Wymagany jest systemowy dokument regulujący organizację prac transportowych w całym obszarze działania wózków.

Strefa zagrożenia wybuchem a prace szczególnie niebezpieczne

Wyznaczenie strefy Ex to jedno. Natomiast zakwalifikowanie prac wózkiem w tej strefie jako prac szczególnego zagrożenia – to osobna kwestia.

Można mieć poprawnie wyznaczoną strefę zagrożenia wybuchem, a jednocześnie nie posiadać wykazu prac szczególnie niebezpiecznych przy wózkach i nie stosować procedury polecenia pisemnego.

W razie wypadku lub kontroli nie wystarczy wykazać, że istnieje instrukcja i ocena ryzyka. Jeżeli warunki pracy spełniają przesłanki szczególnego zagrożenia, przepisy wymagają sporządzenia wykazu oraz wdrożenia procedury poleceń pisemnych.

Czy Twoja instrukcja prac transportowych to obejmuje?

Warto zadać sobie proste pytanie: czy w Twoim zakładzie prace wykonywane wózkami zostały formalnie przeanalizowane pod kątem szczególnego zagrożenia? I czy instrukcja prac transportowych rzeczywiście zawiera wymagany wykaz oraz procedurę polecenia pisemnego?

To element systemu bezpieczeństwa, który bardzo często bywa pomijany, a który w praktyce może mieć kluczowe znaczenie.